Stilte is, puur akoestisch beschouwd, de afwezigheid van geluid. Dit kan je vaststellen via een decibelmeter en is dus wetenschappelijk meetbaar. Toch gaat het bij stilte in de eerste plaats om een gevoelsmatig ervaren, ondergaan en beleven van de rust die met stilte gepaard gaat.

Lawaai kan storend zijn. De meningen over stilte, geluid en lawaai kunnen zeer uiteenlopend zijn. Toch heeft iedere mens in zijn leven op een bepaalde manier en op een bepaald moment in zijn leven wel nood aan stilte, rust en open ruimte. Dat kan in een stedelijke omgeving zijn of op het platteland.

Stilte is nog gezellig wakker kunnen worden met de ochtendzang van vogels. Een waar kabaal, maar o zo aangenaam. - Dirk Draulans

Stilte heef haar eigen stem. Stilte geeft zacht geluiden prijs, zoals het gonzen van bijen, brempeulen die openspringen met het geluid van een kus, het gekreun van een dennenboom of de plotse zang van een vogel. Ze zijn als een hoorbaar fluisteren van de uitwendige natuur.

Stilte is niet leeg, niet levenloos. Ze biedt een aangename verpozing voor het lawaai van de dag. In de innerlijke stilte ervaart de mens zijn vrijheid. Zij die zich kunnen verwonderen over het kleine, het eenvoudige, het ogenschijnlijk nietige, zien elke dag de wereld als nieuw. Want alles wat groot en mooi is, gebeurt in stilte.  – Achilles Cools

Beeldende kunst

Creativiteit ontstaat in stille momenten van alertheid, waarin je je van waarnemingen, flitsen gedachtekronkels bewust wordt. Je kan de stilte proberen te behouden door die in je leefwereld in te passen en je te omringen met stemmen van kunst, boeken, enkele vrienden en een rustige omgeving.
Veel artistieke expressie komt voor uit een vreselijke stilte - een stilte van waaruit de diepste raadsels van ons leven aan de oppervlakte komen. Waar sprekende stilte valt tussen woorden en beelden, daar begint de kunst. Die stilte is de grondtoon van elk voldragen kunstwerk.

Woordkunst

Theater is meer dan louter verstrooiing. Theater kan een rustpunt zijn, een baken van bezinning. Een plek waar je twee keer mag denken en waar gedachten mogen rijpen. Je vertrekt trouwens van stilte. Daar zet je iets tegenover. Als het dan weer ophoudt, krijgt de stilte opnieuw kans. De acteurs spelen voortdurend tussen die twee bewegingen. Theater is vaak trager dan het leven zelf.
Theater blijft een authentieke praktijk en ervaring te midden van een inruilbare consumptie- en reproductiecultuur. Toch ontkomt het ook niet aan de tendens om steeds flitsender en sneller te zijn. Het is een kunst om het eigen ritme te behouden en toch de toeschouwers te blijven boeien.

Muziek

In de muziek geeft de stilte tussen de noten een enorme dynamiek. Denk maar aan de stilte net voor een muziekstuk begint. Daar begint de muziek eigenlijk al. Muziek en stilte zijn zo verweven met elkaar dat je ze niet los van elkaar kunt horen, ook al lijken ze tegenpolen. De kracht van muziek zit in het talent van de componist en de uitvoerders om de spanning en intensiteit in de muziek over te brengen, ook – en vooral- in de maten waarin geen noten staan.
Het gebrek aan stiltes – of rusten- verraadt de angst voor de leegte in het spel.
De meest sprekende stilte valt altijd ná een aangrijpend concert, net vóór het daverend applaus losbarst.

Met enkele mensen samenkomen in stilte geeft een extra dimensie aan ontmoeting en verbondenheid. Je deelt iets met elkaar. Woordeloos. - Ilse Van Gorp

Als je vanuit stilte vertrekt, kan je een open houding aannemen ten opzicht van anderen. Je laat even al je gedachten los en concentreert je volledig op datgene wat de andere te zeggen heeft. Wanneer je in volle aandacht luistert, ontstaat er een wisselwerking tussen personen. Je speelt actief in op datgene wat de ander te vertellen heeft en luistert actief.

Om een echte open houding aan te nemen, is durf nodig. Het vraagt moet om je kwetsbaar op te stellen. Wie zich openstelt, ontwikkelt een empatisch vermogen. Je ontdekt herkenningspunten doorheen de verschillen en werkt aan een verbondenheid waarin ieder toch zijn eigenheid behoudt.

Door open aandacht voor alles wat er in de wereld is, in je buurt, je familie of jezelf, schep je ruimte. Ruimte voor gesprekken, groei en samenleven. Voor onbevangen waarnemen, zonder censuur.  Openheid voor wat anders is of voor wat je niet kan vatten, biedt ruimte voor respect, bescheidenheid en verdraagzaamheid.

(...) Stilte zit eigenlijk niet in de omgeving, maar diep in jezelf verscholen. Een mens is een wezen dat met een schreeuw ter wereld komt, een leven lang praat en dan zijn laatste adem uitblaast. We komen heel even uit de stilte van het niets, we zijn heel even geluid dat aanzwelt en weer wegsterft. En daarna keren we weer naar de stilte van het niets.’ (...)- Achilles Cools

In elke samenleving zijn er conflicten. Zo vormen een natuurlijk gegeven op elke plek waar mensen samenleven. Je hoeft ze niet noodzakelijk als iets negatiefs te bestempelen, hoe lastig ze misschien ook lijken. Conflicten zijn immers vaak de motor van verandering, verbetering en vooruitgang.

Je kan op verschillende manieren omgaan met conflicten. Je kunt ze ontwijken of doen of ze niet bestaan. Je kunt elke communicatie met de andere betrokkenen weigeren. Of zelfs regelrecht in de aanval te gaan. De stilte, rust en ruimte die zo heilzaam werken om tot goed oplossingen te komen, zijn dan meestal ver weg.

Er zijn ook ander methodes om met conflicten om te gaan. Een ervan zit de laatste jaren nogal in de lift, bemiddeling.  Het is een mogelijke weg naar verbondenheid. Het komt er op aan dat mensen hun onderlinge verschillen leren erkennen en als een bron van rijkdom gaan waarderen. Zo ontdekken ze ook wat ze gemeenschappelijk hebben.

Wanneer een mens stil is, kan hij beter observeren. Zowel wat er in hem als om hem heen gebeurt. Hij heeft deel aan de daden van de samenleving. Stilte maakt transparant wat individueel is en wat collectief is. Zo wordt hij een milde rechter voor zichzelf en voor anderen. - Eric Lancksweerdt

Stilte in de buitenwereld en in de eigenlijke innerlijke wereld helpt mensen om met drukte en stress om te gaan. Hoe die rust wordt bereikt, is voor iedereen verschillend. Zo kan actieve, lichamelijke beweging helpen om fysiek en mentaal te ontspannen. Het uitoefenen van een sport zoals hardlopen, wandelen of fietsen of bewegingsoefeningen zoals in tai chi, qiqong of yoga, kunnen ons uitwendig en inwendig tot rust brengen.

Beweging geeft rust en vaak ook verstilling. Het principe ‘Een gezonde geest in een gezond lichaam’ was al in de oudheid gekend. Het boet tot op dag van vandaag niet aan kracht in.

Ik mocht mij als kind nog vervelen, zálig. Vandaag de dag is dat bijna een schande. Alsof je dan je tijd verdoet. - Ignace Cornelissen

Ik ben al zowat 25 jaar een fervente jogger. Ik loop meestal vroeg in de ochtend midden in de natuur, in de prachtige omgeving van De Liereman. Daar geniet ik met volle teugen van de stilte. Het verglijden van de nacht, de geboorte van de dag en het ochtengloren zijn de momenten waar op ik de stilte het meest intens ervaar. … De stilte en rust laten me niet onberoerd. Ik kan ze niet vatten. Het maakt me stil, doet me deel uitmaken van de natuur in een intiem, bezielend gebeuren. (Fragment uit de toespraak bij de opening van de tentoonstelling Monumenten van stilte, maart 2007, Oud-Turnhout) – Jef Kersemans.

Stilte is waarneembaar in jezelf. Als ze versmelt met de stilte daarbuiten kan je ze een fundamenteel gevoel van eenheid geven met het geheel, het gevoel van bestaan, de beste zalf voor eenzaamheid. - Daniël Poelmans.

Platteland

Vandaag de dag zoeken vele mensen stilte en rust. Grote natuur- en bosgebieden worden steeds meer bezocht door wandelaars, joggers en fietsers. Onderzoekende kijkers en stille luisteraars komen hier zeker aan hun trekken.
Staat de harde infrastructuur voor snelheid en lawaai? En het platteland voor traagheid en stilte? De beleving ervan is in elk geval erg individueel. Het esthetisch aspect van een omgeving draagt alleszins bij tot de stilte- en rustbeleving. En het Kempens landschap heeft hiervoor een groot potentieel. De Kempen biedt veel mogelijkheden om een gevarieerd landschap te herstellen met duinruggen, hagen en houtkanten. Met bos en open ruimte zoals heide en weilanden. Dit kan door grote natuurgebieden te creëren en door meer landschapszorg in het landbouwgebied. Maar natuurlijk mag men ook de economische realiteit van de landbouwers niet uit het oog verliezen.

Stad

Ook in een stedelijke omgeving is stilte, rust en ruimte belangrijk. Hier bepalen de ruimtelijke planning en de kwaliteit van bouwen en architectuur in sterke mate het rustgevoel. Een goede planoloog zorgt voor openbaar groen, pleinen en beeldende kunst. Het draagt in belangrijke mate bij tot het woon- en leefcomfort in de stad. Investeren in stedelijke woonkwaliteit en meer stedelijk groen, geeft meer ontmoetingsmogelijkheden. Leidt tot minder vervreemding. Geeft een grotere verkeersleefbaarheid. Het komt de rustbeleving en de leefkwaliteit ten goede.
 

Bij het kijken naar inplantingsplannen ervaar ik een gevoel van rust en stilte bij het intekenen van een vijf meter brede strook langs een waterloop, terwijl het proberen in te tekenen van een speelplaats voor de plaatselijke school in een reeks drukbezette woonomgeving mij een totaal ander gevoel geeft. - Leo Van Miert